Lakenfabrikanten
en handelaren

De Stamvader

GENERATIE I

Morech  of  Morees

In het cijnsboek van het Gasthuis van Tongeren vinden we de eerste vermeldingen van onze stamvader. In het jaar 1388 en 1389 wordt een afdracht van de jaarlijkse cijns vermeld wegens landbezit te Zussen. Dit wordt gedaan door Morees wive, zijn vrouw dus. We weten niet waarom hij dat zelf niet deed. Het is een jaarlijkse afdracht van 2 vaten rogge.

Onze oudste stamvader wordt met slechts één naam aangeduid. Was dit zijn persoonsnaam die later de familienaam werd? Hij leefde in de tijd dat familienamen in deze streek ontstonden. (1)

Item ghehawen van Morees wive
    iiij - hoellansche gulden en 1 - labere
    van - 1 - mudde rogghe trichs den
    gulden gherekent voer - XXI - vriman

Een Johannes, zoon van Theodericus Morees de Embems, tegenwoordig (Eben-Emael), wordt op 27 april 1461 Maastrichts burger en opgenomen in het het Smedenambacht. Beiden kunnen geen familieleden zijn, althans hoogstens verre verwanten, want de familie Marres had van oudsher, hoewel zij bezittingen hadden in Zussen en daar in de veertiende eeuw zeer waarschijnlijk ook woonachtig waren, vanaf het begin het Maatsrichts burgerrecht. (3)

Kaart van de zuidwestelijke regio van Maastricht

Zussen is nu een van de drie kernen van de Belgische gemeente Zichen, Zussen, Bolder. Deze gemeente ligt aan de taalgrens, ongeveer acht kilometer ten zuidwesten van Maastricht. Heukelom ligt iets noordelijker in het graafschap de Vroenhof, dat bij Maastricht behoort.

Johan Marres lijdt schade tijdens de Luikse burgeroorlog, 1407 - 1408. De stad Maastricht blijft zijn heer de Luikse prins-bisschop trouw en steunt hem in de strijd tegen de opstandelingen. Die worden bij Othé verpletterend verslagen. Burgers van Maastricht die als leden van de stadsweerbaarheid aan de strijd hebben deelgenomen kunnen meedelen in de herstelbetalingen die de magistraat voor haar steun aan de bisschop vraagt.
Johan Marres declareert blijkens de schadelijst het equivalent van 10 hectoliter rogge. (4)

Johan is enige tijd voor 11 maart 1429 overleden want op die datum is, blijkens een oorkonde van het kapittel van Sint Servaes te Maastricht, land te Zussen dat afkomstig is uit zijn nalatenschap in het bezit van Johan Pennen. (5)

De kinderen van Johan Marres I (generatie II)
1. Johannes Bartholomeus Marres (Mees) volgt III.
2. Gerardus Moerees (Moers, Mees), eigenaar van land in de Vroenhof te Maastricht en van land tussen Heukelom en Zussen, 1433, 1441, (1459?), tr. 1e Marie (1441), 2e Catharina (1459).
3. Reyner Marres van Heukelom (z.w.s. dezelfde als de Rein die genoemd wordt als Sartor of Scroeder kleermaker, van Heukelom), geboren omstreeks 1400, landeigenaar tussen Heukelom in het graafschap van den Vroenhove en Susschen in het graafschap Loon, in 1441 doet hij afstand van vijf groot roeden land, gelegen tussen Heukelom en Zussen. Op dezelfde dag draagt Godefridus, zoon van Noelmannes Goderts van Spauwen, het wederdeel over aan Gerardus Moerees, gehuwd met Maria. Hij belooft hierbij om aan Aleydis, echtgenote van Godefridus, een grondrente te betalen van dit land, hem toegekomen na diens overlijden. (6)
Van Reyner is een zakelijk conflict bekend dat hij en twee anderen hadden met een zekere Peter Nijx. In 1445 wordt hierover een geding gehouden voor het hoofdgerecht van de Vroenhof. Aan het einde van het jaar volgt de uitspraak die negatief voor hun uitvalt. Zij moeten deze man een bedrag van drie gulden betalen. Dit is nu ongeveer € 500. (7)
Verder is van Reijner Morees een handgemeen bekend met een zeker Bart Palmartsz. In 1458 krijgen beiden op een voogdgeding van het Vroenhofs Hoofdgerecht - onder verbeuring van een mark bij niet nakomen - de verplichting opgelegd hierover onder ede en met voldoende getuigen een verklaring af te leggen voor of tijdens het eerstkomende geding. (8). Hij wordt voor de laatste maal vermeld in 1476. (9)
Rein had een dochterje, dat bij een ongeval gewond werd aan haar hoofd in 1431 (10).
4. Margaretha (Grieten) tr. Johan Schats (Schaet) (11)
5. Aleydis, tr. Arnold (Noelman Goderts) van Spauwen, zij woonden in de Holstraat ten noorden van ‘De Hegge’. Hun huisweide reikte tot op de dorpstraat. Deze werd ook later nog lang na zijn dood Noelmans Hoef genoemd, eigenaar van een kalkgroeve (graafhof), vermeld in 1431, 1433 en 1441. (11)
6. Heylwigis, tr. Willem Gulich, vermeld in 1431 en 1433. (11)
7. Gertrudis, tr. Henrich van Hoesselt, vermeld in 1431, en 1433. (11)

*

GENERATIE III

Johan Marres II

Johannes (Hanssen, Bartholomeus) Marres (Mees, Morees, Moree) van Heukelom, bezat de hof te Susschen en wordt daar vermeld van 1420 tot 1454, hij woonde te Heukelom (1431) treedt op namens zijn broer Gerard en zusters Grieten, Gertrudis en Heylwigis tegen Arnold van Spouden, 1431. (11) Hij wordt Johannes Mees de Hoekelem genoemd in 1431, † na 1454, tr. Heylwigis.

Zijn kinderen zijn nergens vermeld. Onderstaand kind kan ook van Gerard of Reyner zijn:
1 Johan Marres (Marees, Mees), van Heukelom. volgt IV

*

GENERATIE IV

Johan Marres III

Johan Marees wordt in 1457 en 1467 beide malen voor de gebruikelijke termijn van twee jaar evenals zijn vermoedelijke oudoom Paul Marres, benoemd tot gouverneur van het Lakenscheerdersgilde van Maastricht. (14) Hij is zowel producent als handelaar want blijkens een cijnsregister uit het jaar 1462 heeft hij bezittingen op de Houtmarkt. (15)

In 1471 is Johan hoofdman oftewel kapitein van de burgerij tussen de Hochter- en de Huigen­poort. Een ordonnantie op de schutten van 1457 stelt hem 3 boogschutters en één bus­schutter, ook wel klovenier of donder genoemd, ter beschikking. Lid zijn van de Weerbaarheid van de stad was destijds een burgerplicht. Johan was in zijn wijk daar het hoofd. (16)

Zijn verdiensten belegt hij in huizen. In 1485 koopt hij een huis in de Reyenstraat te Maastricht (17). Vijf jaar later koopt hij daar nog een tweede huis. Hij sterft kort voor 24 januari 1495 (18).

*

GENERATIE V

Reyner Marres

Reyner Marees, van Heukelom, zoon van Jan Marres, koopt vanaf 1498 akkerland te Heukelom. Hij erft land in naburige dorpen als Vlijtingen en Sichen maar verkoopt dit. (19) Hij is evenals zijn vader koopman.

Hij heeft vier zonen, Matthijs, VIa, Laurens, VIb, Reyner, VIc, en Jan. Allen uitgezonderd Laurens worden in het hierna te bespreken Charter Marres genoemd als gezeten, gegoede en geërfde kooplieden. Laurens zal dus geen koopman geweest zijn.

Zij volgen als generatie VI

Koopmansechtpaar omstreeks 1530

*

GENERATIE VI

Matthijs Marres, VIa noemt zich vaak Matthijs Vulgraeff. Ook hij wordt vermeld als koopman in het charter van 1526. Hij bezit nogal wat land in de Vroenhof. Hij bewoont in Heukelom een hofstede aan de Cromsteeg. Zijn zoons nemen zijn aliasnaam Volgraaf als definitieve familienaam aan. (24) Een van zijn zoons die ook Matthijs heet, en geboren werd omstreeks het jaar 1546 heeft ook afnemers Noord Nederland o.a. in Utrecht. Hij vestigt zich na het overlijden van zijn vader omstreeks 1580 in Dordrecht en blijkt dan protestant geworden te zijn. Hij wordt daar lidmaat van de Waals Hervormde kerk. Hij is de stamvader van het

Dordtse geslacht Volgraaf.

Laurens Marres, VIb, woont in het dorp in de Cromsteeg. Zijn hof ligt tegenover de hof van Thibalt van Eynatten, de heer van Heukelom. (21) Hij bezit land in naburige dorpen en heeft een huis in de stad in de Begardstraat. (22) Hij wordt niet genoemd in het charter en is dus zeer waarschijnlijk geen koopman. Hij overlijdt vóór 10 jan. 1562 en laat een zoon Reyner na, die huwt met Aeght Beckers. Zijn weduwe hertrouwt Jan lenssen (23).

Jan Marres VI, wordt als koopman in het charter van 1526 als een van de drie broers genoemd en kocht in 1535 een "goedje" in de Witmakersstraat te Maastricht. (20) Zonder nakomelingen is hij voor 1544 overleden.

* * *

Van de broers Matthijs, Jan en Reyner Marees van Heukelom is dit charter van de Maastrichtse schepenbank uit 1526 bewaard gebleven. Het is een vrijbrief waarin vermeld wordt dat de gebroeders gezeten, gegoede en geërfde kooplieden zijn, die in diverse landen handel drijven en die als Maastrichtse burgers in geheel Brabant vrijgesteld zijn van belasting op goederenverkeer, en dat zij dit steeds ongevraagd dienen te verkrijgen. Dit charter zal hard nodig zijn geweest in de toenmalige onrustige tijden. Het was in de tijd van de Gelderse oorlog, waarin rondzwervende groepen, onregelmatig of niet betaalde, soldaten door roof aan hun soldij moesten komen. Tevens ging er een golf van stedelijke oproer door de Nederlanden als reactie op de centralistische politiek van Karel V. Het was een tijd waarin de autoriteiten ook zeer op hun hoede moesten zijn voor fanatieke elementen als religieuse predikers, Luthersen en Wederdopers. (25)

Het Charter Marres

Charter betreffende de vrijhandel van Matthijs, Jan en Reyner Marres
de dato Maastricht - 8 augustus 1526

Transcriptie

Wier scoutet ende scepenen shoofs van lenculen geheiten vroenhoff toebehoerende onssen heer den keyser als hartoech van brabant met namen claes daems scoutet johan van eynatten claes daems voerss arnt van bunde herman van overbunde frans scaert jan clut ende arnt theus scepenen doen cont ende certificeeren allen amptluyden richteren scoutitten scepenen burgemeesteren rentmeesteren tolleneren ondersaten ende allen anderen geseten onder eynigen van den landen ons voerss genedigen heeren dien dat aengaen mach dat deese navolgen personen met namen thys marees jan marees ende reyner marees van hoekelom alle ondersaten vanden voerss vroenhoff onder onss voerss genedigen heer geseten geguet ende geerft ende syn coupluyde van veele diverse comenscapen ouch in diversen landen hanterende ende honne comenscapen doende ende om dan franck ende vry te wandelen inden landen van onss genedigen heer soe begeeren wyr scoutet ende scepenen ons voerss genedichsten heeren aen allen heeren ende vorsten ende vort aen allen iusticieeren amptluyden gerichten tolleneren dat sy die voerss persoenen als ondersaten des hartoech­doms van brabant met honnen comenscapen laten vry wandelen keeren passeeren ende verkeeren te water ende te lande by daege ende ouch by nacht los ende vry sonder eynigen tolle oft ongelt vanden selven te nemen in eyniger manieren volgende der vriheit die dat lant van brabant ende ondersaten desselven lants daer van hebben ende gebruyken ende gebruyct hebben over voel jaeren op dat den selven onssen ondersaten egeene noode en sy dat voirder te claegen ten onderhouden vander voerss vriheit daer van dat sy in vrederlyker possessien ende gebruyck syn geweest ende noch huyden by daege syn soe wyr verstaen in orconden der waerheyt soe hebben wyr scoutet ende scepenen voerss inden meesten getaele van ons ende voer die andere onsse siegelen hyr onder aen gehangen gegheven int jaer ons heeren duysent vyffhondert seesendetwintich den achden tach van augusto. (26)

* * *

GENERATIE VIc

Reyner Marres

Reyner woont aan de Cromsteeg te Heukelom op de grote familiehof die naast de hof van de heren van Heukelom, de familie van Eynatten, ligt. Hij is een van de drie kooplieden Marres die in het charter Marres staan vermeld. Uit hem stammen de takken Marres en Mares.

Hij heeft zes kinderen blijkens het feit dat zijn nalatenschap in zes porties wordt verdeeld. Van vijf zijn de namen bekend. De zonen Jan, Matthijs en Nelis en de dochters Marien en Marie. Van één kind is de naam noch het erfdeel bekend. Zeer opmerkelijk is dat de naam Reyner in de rij ontbreekt terwijl die toch in elke generatie voorkomt. De oudste zoon is Jan genoemd, naar zijn grootvader van vaderszijde, de tweede zoon zal naar de grootvader van moederszijde zijn genoemd, die moet dus Cornelis geheten hebben, de daarop volgende zoon draagt de gangbare familienaam Matthijs.

Zijn kinderen

Johan Marres vestigt zich te Meer en heet sindsdien Jan Marres van Meer. Uit zijn huwelijk met Francisca Scholtete spruit een kleine tak die uitsterft met zijn kleinzoon Jan Marees, die schepen was van Meer en Bolder van 1628 tot 1667. Deze heeft slechts één kind Margaretha Marees, die Engel Smets huwde. Deze volgt zijn schoonvader na diens overlijden in 1667 op als schepen van Meer en Boler. (27)

Matthijs Marres, volgt generatie VIIc.

Nelys Marres, sterft ongehuwd kort voor 12 november 1556.

Marien Marres huwt in of vóór 1558 Ghiel Meyers, landeigenaar te Zussen.

Marie Marres huwt in of vóór 1561 Bolle Hans Stassen van Riemst.

Reyner Marres, volgt generatie VIIa. Deze naam ontbreekt bij de verdeling van vaders nalatenschap. Die wordt in zes parten verdeeld, maar van alleen vijf kinderen is de naam bekend. De naam Reyner is de enige naam die ontbreekt terwijl die toch in elke generatie voorkomt.
Hij moet de Reyner zijn die in 1572 uit het niets verschijnt in het nabije dorp Fall, enige kilometers westelijk van Heukelom. Vóór die tijd komt de naam Marres daar niet voor. Hij koopt daar dan land ten behoeve van zijn zoon die ook Reyner heet, zijn tweede zoon heet Nelis, naar zijn oom, en een derde zoon draagt de gangbare familienaam Matthijs. Hij is duidelijk het ontbrekende kind uit de kinderrij. Hij is de stamvader van het:

*

GENERATIE VIIc

Matthijs Marres

Matthijs Marres erft de voorvaderlijke hoeve van zijn ongehuwde oom Matthijs en wordt zeer oud. Hij overlijdt te Heukelom op ruim tachtigjarige leeftijd kort voor 28 mei 1613. (28)

Matthijs Marres krijgt twee zoons Reyner en Nicolaas. Beiden verlaten op jong volwassen leeftijd Heukelom en vestigen zich weer in Maastricht. Reyner Marres koopt daar in 1587 een huis op de Kleine Gracht en Nicolaas, (gen. VIII), koopt in 1591 het huis De Valk op de Tweebergerstraat. Dit huis zal tot ver in de achttiende eeuw in familiebezit blijven. Reyner Marres krijgt alleen slechts één dochter, Eva. Zij wordt na het overlijden van haar echtgenoot, Lenardt Walsenius, de eerste Brouwer van de familie Marres. Nicolaas Marres, die soms ook met het alias Volgraaf vermeld wordt is de stamvader van het: